ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰਵਧੂ, ਜੋ ਸਨਮੁਖ ਖੜੀ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ “ਧੀਏ” ਕਹਿ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਵੈਦੇਹੀ, ਇਸ ਤਿਆਗ ਲਈ ਤੂੰ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਧੀਏ, ਇਹ ਕੰਮ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ—ਤੇਰਾ ਆਚਰਨ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਿਰਤੀ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਣ-ਇੱਜ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦਸ਼ਰਥ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਸੁਵਰਣ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਮਹਿੰਦਰ, ਜੋ ਪਾਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, “ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਾਡੀ ਲਈ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਆਖ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜਿਹੜੇ ਵੀਰ ਵਾਨਰ ਯਮਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੁੜ ਜੀਉਣ ਤੇ ਉੱਠ ਜਾਣ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ! ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਜਿਹੜੇ ਵੀਰ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੂਰਮੇ ਮੌਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਜੀਉਣ। ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਜੀਉਣ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਅਣਛੁਹੇ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਾਨਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿਣ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੜਾ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਵਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰੀਛ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਠ ਜਾਣ। ਵਾਨਰ ਸਭ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਅਣਛੁਹੇ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦੋਂ ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਉੱਠ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਦਰੱਖਤ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ਜਖ਼ਮ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਸਰੀਰਕ ਜਖ਼ਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਵਧੀਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ। ਮੈਥਲੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ; ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਰੁਘਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਾ ਕੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਫੌਜ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਬਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਨਾਨ, ਸਰੀਰ ਲਈ ਲੇਪ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੀਪ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਪਸਥਿਤ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਾਨ ਲਈ ਬੁਲਾਓ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਧਰਮੀ ਤੇ ਕੋਮਲ ਭਰਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਕਈਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸਨਾਨ, ਨਾ ਹੀ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਚਲੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਦਾ ਰਸਤਾ ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।” ਇਸ ਉੱਤੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।