ਰਾਵਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਥਿਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਹੁਣ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹੋ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਮ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—"ਸੱਚਮੁਚ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ, ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਪਰਖ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜਾਨਕੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਰਾਵਣ ਲਈ ਅਸਧਾਰਣ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ, ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਵਣ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਹ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ; ਸੀਤਾ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਸੂਰਜ ਨਾਲ। ਮੈਥਿਲੀ, ਜਾਨਕ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਧੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣਯਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ। "ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰਜ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਇਆ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਨੇਰੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਡਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਤ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ; ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਕੀਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ। ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ, ਸਵਰਗ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਤੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਵਰਗੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ, ਸਵਰਗ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰੀਬ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਲਿਆ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: "ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਇਜ਼ਤ ਦੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਹੂਣ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਰਾਮ; ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਤੇਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਸੂਰਜ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹੋਲਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਬਚਾਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਮਧੁਰ, ਕਿ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੌਸਲਿਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਮ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਘਰ ਆਇਆ, ਵੇਖੇਗੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਮ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਤਖਤ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਮੀਰ, ਦੇਖਣਗੇ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਭਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ, ਮਧੁਰ, ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਤਾਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਪਰਖ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ।