ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਹਠਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਾਹਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਖਾਓ।" ਤਦ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇਸ ਦੇਵਤਮਈ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੰਦੂਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਪਹੀਆ ਸੀ, ਪੰਜ ਹਜਾਰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਮੰਤਰੀ, ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੰਦੂਕ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ, ਇਹ ਉਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਤਕਾਰਿਆ ਹੈ; ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਤਕਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਤਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿਨਨਰ ਜਾਂ ਮਹਾ-ਸਰਪ—ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਣ ਸਕਣ, ਤਾਰ ਲਾ ਸਕਣ ਜਾਂ ਚੁੱਕ ਸਕਣ।" "ਇਹ ਉਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।" ਜਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ ਉਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਦੂਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਦੇਵਤਮਈ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੱਥ ਲਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਤੇ ਤਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ," ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਚੋਂ ਫੜਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਿਰ-ਸੁਖੀ, ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਣ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਸਿਰਫ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ, ਡਰ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਅਕਲਪਨਯ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਦਿਵੇਗੀ।" "ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ—'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ।' ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਰੰਤ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਸੀਸ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।" "ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।" ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ," ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਗਏ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ। ਅਗਲੇ ਸਰਗਾ ਵਿੱਚ, ਜਨਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਥਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਬੀਤਾਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਮਰਦراز ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੂਤ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ... ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੰਪਨਤਾ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ।" "ਤੁਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ—ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ; ਰਾਜੇ, ਜੋ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਗਈ।" "ਇਹ ਧੀ, ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਲਈ।" "ਉਹ ਅਮੋਲ, ਦੇਵਤਮਈ ਧਨੁਸ਼, ਮਹਾਨ-ਭੁਜਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ, ਟੋੜ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" "ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਓ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਭੇਜੀ, ਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇ।