ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਹਰਾਏ ਗਏ, ਉਹ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਮਤ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਜੋ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਇਸ ਪਰਮ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਹਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਜਨਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਖਾ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਦੈਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਭਾਰੀ ਪੇਟਾਰੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪੇਟਾਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਉਠਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।" "ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿੱਨਰਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਸਪਾਂ—ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਸਕਿਆ।" "ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ, ਤਾਣਣਾ ਜਾਂ ਵਾਧਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।" ਜਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਰਾਮ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਪੇਟਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉੱਤਮ, ਦੈਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾਣਾਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇਛਾ," ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲਿਆ। ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਜਲ, ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧੁਨ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਚਿਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠੇ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਸਿਰਫ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਲੋਕ ਸੁਧ ਬਚਾ ਲਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ, ਡਰ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬੋਲ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ; ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਕਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੱਲ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ।" "ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀਆ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ।' ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।" "ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ; ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਆਦਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਧੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇੱਥੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।" ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ," ਅਤੇ ਧਰਮੀਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਾਹਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣ। ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਥੱਕ ਗਏ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਮਰਦਰਾਜ਼, ਪਰਮ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੂਤ, ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਅਗਨਿ ਸਮੇਤ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ... ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਧਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੈਦੇਹ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ: ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀਆ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ, ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।