ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੰਮੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸੜ੍ਹਸਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਜਨਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਦੇਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ।" ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੇਟਾਰਾ ਲਿਆਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਪੇਟਾਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਿਆ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੇਟਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦੀਵ ਆਦਰਿਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਿਆ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਉਚਕਣਾ, ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਮੋੜਨਾ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।" ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਰਾਮ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੇਟਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਹੱਥ ਲਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਚਕਣ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ," ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੀ ਸੁਵਿਧਾ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ, ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਐਨਾ ਭਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਧਰਤੀ ਭਾਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਬ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਧੁਨ ਨਾਲ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਸਿਰਫ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡ ਕੇ। ਜਦ ਲੋਕ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਡਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਲਈ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ, ਅਕਲਪਨীয় ਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਵਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਵੇਗੀ। ਹੇ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ।' ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਉ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਅਯੋਧਿਆ ਚਲੇ ਜਾਣ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਵਿਚ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੇਰੀ ਖੇਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।" ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।" ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਯੋਧਿਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠੱਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਹ ਦੂਤ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਮਰਦਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੂਤ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਭਰੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ... ਜਨਕ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਵਿਦੇਹ, ਕਉਸ਼ਿਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ...