ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ: "ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ, ਇੱਕ ਅਮੁਲ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰ ਕੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਖੇਤ ਦੀ ਮਾਟੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਲੀ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਕਿਸੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੀ ਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣੀ। ਮੈਂ ਨਿਧਰਤ ਹੋ ਕੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਾਬਤ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਮੰਗਣ ਆਏ। ਹਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕੇਵਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਦਾਮ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿਆਂਗਾ।' ਤਦ ਸਭ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ, ਮਿਥਿਲਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਲਈ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਮੰਗਵਾਇਆ। ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਤਾਣਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਧੂਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਤ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਿਥਿਲਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ। ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਅਸਮਰਥ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਗਰਭ ਰਹਿਤ ਜਨਮੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤੱਰਵੀਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਮਹਾ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਧਨੁਸ਼, ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਲਿਆਓ।" ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਹ ਆਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਪੇਟਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਿਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ, ਉਹ ਪੇਟਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਉਹੀ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਤਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਦਾ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਨ ਦੇਵ, ਨ ਅਸੁਰ, ਨ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਸੱਪ—ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।" ਜਨਕ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੋ।" ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਰਾਮ ਉਥੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੇਟਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉੱਤਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਤਾਣਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।" ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੱਧ ਤੋਂ ਫੜਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਬੜੀ ਸਹੂਲਤ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੱਧ ਤੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋੜਨ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਇਕ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ। ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਰਬਤ ਚਿਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ, ਉਸ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ। ਜਦ ਲੋਕ ਸੰਭਲੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਡਰ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮੁਨੀਵਰ, ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰ ਕੇ, ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਵੇਗੀ। ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ: 'ਸੀਤਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।' ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਰੰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ।