ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜ ਕੋਲ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਕਾ ਉਭਰੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਸੁਧਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬਾਲਕਾ ਮਿਲੀ ਜੋ ਸੀਤਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਲੀ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮੀ, ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਵਾਸਤੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਇਹ ਕੁੜੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਮੰਗਣ ਆਏ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਸਾਫ ਆਖ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ।" ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲ ਪਰਖਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਮਿਥਿਲਾ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਵਾਸਤੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ। ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਲ ਅਸਮਰਥ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਉਪਾਲੰਭ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਉਹੀ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਰਭ-ਰਹਿਤ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸੜ੍ਹਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਬੜਾ ਸੰਦੂਕ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਵਾਨ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਸੰਦੂਕ ਖਿੱਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸੰਦੂਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਕਰਿਆ। ਹੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।" "ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਦਾ।" "ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਣ, ਡੋਰੀ ਚੜਾ ਸਕਣ ਜਾਂ ਉਠਾ ਸਕਣ।" "ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।" ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਰਾਮ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਦੂਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉੱਤਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਹੱਥ ਲੱਗਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਉਠਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਣਾਂ ਵੀ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ," ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ—ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ—ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਐਸਾ ਤਾਣਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਧਰਤੀ ਵੀ ਕੰਬ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਤੂਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ—ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਰਘੁਪੁਤ੍ਰਾਂ ਦੇ। ਜਦ ਲੋਕ ਸੁਧ ਬਹਾਲ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਡਰ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥਪੁਤ੍ਰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਣਮੁੱਲ, ਅਕਲਪਨੀਆ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।' ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ 'ਚ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ।