ਜਨਕ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇਹ ਦੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਤਰੀ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ, ਸੁਭਾਗਾ ਹੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਖਾਓ; ਜਦ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜਨਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣੋ। ਨਿਮੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਰਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਗਨ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਤਬ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: ‘ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।’” “ਤਦ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਆਏ, ਅਤੇ ਭਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਅਮੋਲ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਤੋਂ ਉਹ ਉਠੀ।” “ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਹੋਇਆ; ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉਗ ਆਈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪਲਦੀ ਰਹੀ। ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰੀਖਾ ਲਈ ਇਨਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਧੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪਲਦੀ ਰਹੀ।” “ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਲਈ ਆਏ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ‘ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰੀਖਾ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।’ ਤਦ, ਸਭ ਰਾਜੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਿਥਿਲਾ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰੀਖਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਰੀਖਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।” “ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉਠਾ ਸਕੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਤਾਣ ਸਕੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਜਾਣੋ, ਤਪਸਵੀ। ਤਦ, ਮਹਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।” “ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਾ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ, ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।” “ਉਹ ਬੇਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤਿ-ਹੀਨ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਪੀ—ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਪਰਮ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼। ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਨਹੀਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਹੁਣ, ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਨਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।” ਤਦ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ; ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਆਦਮੀ, ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਪੇਟੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੇਟੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਰਾਜਾ, ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ; ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਰਾਮ-ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿਨਨਰ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ—ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕੇ, ਕਸ ਸਕੇ, ਮੋੜ ਸਕੇ ਜਾਂ ਉਠਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; blessed one, ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।” ਜਨਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ; ਪੇਟਾ ਖੋਲ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਤਾਣਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ,” ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਮ ਨੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਤੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਿਰ-ਪ੍ਰਸੰਨ, ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਰੀਖਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।