ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦੇਸ਼ਪਾਲਕ ਹਾਂ।” ਜਨਕ ਦੇ ਇੰਨੇ ਆਦਰ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ, “ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ। ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।” ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਦਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ। ਦੇਵਰਾਤ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੱਖ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਮੋਲ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।’” “ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਵਾ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਡੀਆਂ ਪੁਰਖਾਵਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਖੇਤ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲੀ ਗਈ।” “ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਠਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਲਾਜ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਰਾਜੇ, ਰਿਸ਼ੀਵਰ, ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਆਖ ਦਿੱਤਾ, ‘ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰਯ ਸਾਬਤ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।’” “ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਤਾਣ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਔਕਾਤ ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ ਬੈਠੇ। ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤੱਠਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਨਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।” ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।” ਮੰਤਰੀ, ਜਨਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਗਏ। ਵੱਡੇ ਜੋਰ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੇਟਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਏ। ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਕ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ।” ਜਨਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਡੀ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।” “ਹੁਣ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਰਾਮ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ। ਪੇਟਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਾਂ ਤੇ ਤਾਣਾਂ ਵੀ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ,” ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।