ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਐਨੀ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਦੂਜੇ ਅਗਨਿ-ਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਹਰ ਇਕ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂ ਵਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਕਦੇ ਖੱਬੇ, ਕਦੇ ਸੱਜੇ ਹਿਲਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁੰਞਾ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ, ਵਾਰ ਪਲਟ ਵਾਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਜੰਗ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਇੰਝ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜੰਗ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੇ, ਕਦੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੇ। ਚਾਲਾਕ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਨੇ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਡੁਲਦੇ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਏ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਧਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਚਾਰ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਤੇ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਘਬਰਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੇ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਮਾਤਲੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਗਭਰਾਹਟ ਹੋਈ, ਨਾ ਦਰਦ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਉੱਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਗਦਾਂ ਤੇ ਮੁਗਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜੰਗ ਫਿਰੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਗਦਾਂ, ਮੁਗਦਰਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਕਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰਾ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦਾਨਵ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੱਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਤੇ ਉਪਵਨ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਟਿਆਮੈ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਚਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ—all ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ: "ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।" ਇੰਝ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਇਹ ਜੰਗ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਜੰਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵਿਸ਼ਧਾਰ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾ ਸਿਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਪਰ, ਅਜੀਬ ਗੱਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਰ ਉੱਗ ਆਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜਾ ਸਿਰ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੌ ਚਮਕਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਆਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦ ਮੁੱਕਣ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਲਾਲ, ਸਭ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, "ਇਹੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਾਰੀਚ, ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ; ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ, ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਪਹਾੜ, ਇ enna tak ke Vaali te ਅਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੀਰ ਕਦੇ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਹੁਣ ਮੱਝੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਰਹੀਣ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ?