ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਕਸਮਾਤ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਅਸਹਿਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਪ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਧੂੜ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਸੈਂਕੜੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਮੈਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆ ਓਤਰੇ। ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ—ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ। ਐਸੇ ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਤੇ ਮਿੱਠੜੇ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਘਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਅਤਿ ਭਯਾਨਕ ਦੁੰਦ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਤੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ—ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚੰਬਿਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਵਿਸ਼ਮਯ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਫੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਵੇ। ਇਥੇ, ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਐਸੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਤੇ ਰਾਵਣ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਮਰਨ ਲਈ—ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਫਿਰ ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਧਵਜ ਵੱਲ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ-ਧਵਜ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਰਥ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਲੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਧਵਜ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਤਿੱਖਾ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਅਣਰੋਕੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਧਵਜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਥ-ਧਵਜ ਕੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਭੜਕ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ ਨਾ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਹਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੌਮਲ ਕਮਲ-ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਘੋੜੇ ਅਡੋਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਗਦਾ, ਲੋਹ ਦੀਆਂ ਮੁਗਦਰਾਂ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਮੋਸਲ ਵੀ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਦਰੱਖਤ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਵੀ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾਵਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਂਧੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ, ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਦਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੂਝਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ), ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸੀ। ਅਸਮਾਨ ਇੰਨਾ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਕੋਈ ਵੀ ਤੀਰ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਤੀਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਰਾਮ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰਦੇ, ਕਦੇ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ। ਇੰਝ, ਦੋਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਰੋਸ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ; ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ, ਲੜਾਈ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਐਸੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਅਕੁਲ ਤੇ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਵਧਦੇ-ਘਟਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।