ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—all ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੰਕੇਤ ਉੱਭਰੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਵਰ੍ਹਿਆ। ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਉੱਤੇ ਗਿਧਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਥ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ। ਲੰਕਾ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹ ਸ਼ਾਮ ਛਾ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਲ ਜਫ਼ਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ ਵੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਅਤੇ ਉਲਕਾਵਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਣ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਵਣ ਜਾਂਦਾ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ। ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ ਹੋਣ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਤੇ ਫਿੱਕੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਤਾਂ ਹੋਣ। ਗਿਧ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ, ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਕੱਢਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਡਰਾਉਣੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ। ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਧੂੜ ਉਡਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਧੂੜ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮੈਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ, ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗੇ—ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਮਧੁਰ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਏ ਚੰਗੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇਹੱਦ ਭਿਆਨਕ ਦੁੰਦ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ—ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੁੱਧ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਬਲਵਾਨ ਸੈਨਾ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਰੱਖੇ, ਪਰ ਆਸ਼ਚਰਜ ਅਤੇ ਡਰ ਵਿਚ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਮਿਤ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਲੌਕਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ—ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ—ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਕੁਤਥ ਰਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਦਸ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਮਰਨ ਲਈ—ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦਿਖਾਏ। ਤਦ, ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਲਕੜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਗੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਰਥ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਲੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਠਾਨੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਝੰਡਾ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਨ ਲੱਗਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ ਨ ਡਰੇ, ਨ ਡਿਗੇ, ਨ ਉਲਟੇ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ, ਗਦਾ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸੱਟੀਆਂ, ਚੱਕਰ, ਮੋਸਲ—ਇਹ ਸਭ ਹਥਿਆਰ ਵਰਖਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਰੁੱਖ, ਭਾਲੇ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਲਝਣ ਭਰੀ ਵਰਖਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਚੱਲੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ, ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਕ-ਚੁੱਕ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਦਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਰਾਮ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।