ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਣੀ ਪੀੜਾ ਲੈ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਨਾ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਨਾ ਸੀਤਾ ਦਾ, ਨਾ ਜਿੱਤ ਦਾ—ਜਦ ਤੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਦਰਦ ਭਰੇ, ਕੰਬਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ੂਰਵੀਰ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਵੱਡਿਆਈ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਣ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਗੱਜਦੇ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੁਕਰਮੀ ਰਾਵਣ ਅੱਜ ਹੀ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਸੰਘਾਰਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਮੌਤ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਹਾਰਿਆਂ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਹੂ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਗੜਗੜਾਂ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਵਣ ਰਥ 'ਤੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਮੇਰਾ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਮਾਤਲੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਥਵਾਹਕ ਸੀ, ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹਾਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ! ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਸ਼ਾਂ ਫੜਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਖੰਨ-ਖਣਕਦੇ ਘੰਟੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਬੈਰੀਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਥ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝੰਡਾ ਤੇ ਵੰਸਰੀ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਘੋੜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਮਾਤਲੀ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਲੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਕਕੁਤਥਸ, ਇਹ ਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਕਵਚ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੰਗਲਮਈ ਭਾਲਾ ਵੀ ਹੈ। ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹੋ, ਮੈ ਰਥਵਾਹਕ ਬਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ।" ਮਾਤਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਥ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਇਹ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਜੰਗ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਮਯਕਾਰੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹਮਲੇ ਥੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਅਸਤਰ ਮੁੜ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹੋਂ ਲੂ ਛੱਡਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੀਲੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਪ-ਤੀਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰੁੜ ਅਸਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ, ਸੁਵਰਨ ਸੁਪਰਣਾਂ (ਗਰੁੜਾਂ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਸੱਪ-ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਹਮਲਾ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਥ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝੰਡਾ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਥ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰਣ ਤੇ ਦਾਨਵ—all ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ—all ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।