ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣਗੇ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ, ਉਹ ਕਈ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣਗੇ, ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਵਣਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੰਜਿਲ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਂ ਕੇ ਬੇਹੱਦ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਤੋਂ ਲੱਕੜ ਵਰਗੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਾ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਸੋਚੀ। ਪਰ ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਖਾਣਾ ਮੰਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਆਪ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਇਆ। ਉਹ ਮੌਨ ਵਰਤ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਧੂੰਏ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ—ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਤੇਜ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਚਮਕ ਮਟਿਆਮਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰੇਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਖੇ ਤੇ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਤੇਜ ਕਰਕੇ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਠੀਕ ਨਾਲ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰਖਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੜਾ ਦੇਣਗੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਸਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਓ।" ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇ ਮਾਰੁਤਗਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੋਲੇ, "ਜੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਂਕਾਰ, ਵਸ਼ਟਕਾਰ, ਤੇ ਵੇਦ ਆਪ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣ। ਮੈਂ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰ ਵੇਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋਵਾਂ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਲਾਨ ਕਰਨ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੋਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੋ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧਰਮਮਈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਜੀਤਾ ਜਾਗਦਾ ਰੂਪ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਧਰਮ, ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਰਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।" "ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਗਤ ਤੋਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਅਸੰਖ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ।" "ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਮਿਲੋ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਸਵਾਗਤ ਹੋ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।