ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਬੇਅੰਤ ਉਰਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੱਤ्थਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਾਰਨ, ਅਜੇ ਤਕ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਘਨਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇਕਰ ਹੋ ਸਕੇ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ।" ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਖਾਵਾਂਗਾ।" ਉਸਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੌਨ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਅਟੱਲ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਆਪਣਾ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਿਆ; ਫਿਰ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਮੌਨ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲਏ ਰਹਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਧੂੰਏ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all—ਉਸਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਸਭ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਈ ਵਾਰ ਲਲਚਾਏ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਚਲ-ਅਚਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ, ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ; ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕਾਰਨ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਠੀਕ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ; ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇ ਮਰੁਤਗਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਓ, ਹੇ ਮਰਦ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਚਾਹੇ।" ਜਦ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਤੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਬੋਲੇ: "ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਓਂਕਾਰ, ਵਸ਼ਟ-ਪੁਕਾਰ, ਤੇ ਵੇਦ ਆਪ ਮੇਰਾ ਚੋਣ ਕਰਨ; ਮੈਂ ਖਸ਼ਤ੍ਰ ਵੇਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰੇ; ਜੇਕਰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠਾ—ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੇ ਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਆਏ ਜਿਵੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ੂਰਤਾ ਦਾ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ ਰੋਕ ਲਈ; ਅਤੇ ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਮੈਂ ਧਨਭਾਗਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ—" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।