ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਨੇਹਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੇਕਈ, ਜੋ ਰਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ—ਰਾਮ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦਾ ਰਾਜਿਆਭਿਸ਼ੇਕ। ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਧੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਕੇਕਈ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ, ਭਰਾਤੀ ਸਨੇਹਾ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਧੂ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵੀ ਸੰਗਤ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਗੁਹਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ, ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਮুনি ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਉਥੇ ਸੁਖਮਈ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵਿਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮੁਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ। ਭਰਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ।" ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦਾਨੀ, ਸੁਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਪਦੁਕਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ; ਭਰਤ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਭਰਤ ਨੇ ਉਜਲੇ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। ਪਰ ਰਾਮ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਹਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ-ਕਟਾਰੀ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਸੂਰਪਣਖਾ ਆਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਕ ਕੱਟੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ, ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਕਸੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਸ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਐਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ," ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਅਣਸੁਣੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਿੰਸਾਂ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਟਾਯੁ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੀ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਵਿਅਕਰਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਜਲਾਈ। ਕਬੰਧ ਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਬਰੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਤੂੰ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ-ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ," ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।