ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਡਰੋ ਨਾ, ਰੰਭਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਇੰਦਰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸੰਤ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਖੁਦ ਕਾਮ ਦੇਵ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ, ਤੇ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਵੇਗੀ। ਇੰਦਰ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਤੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਵਿਘਨ ਪਾਉਂ।" ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਸੋਹਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਰੰਭਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼, ਕੋਇਲ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਲ ਹੈ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਰੰਭਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲਲਚਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ।" "ਜਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਅਤੁੱਟ ਉਰਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇਵ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਾਰਨ, ਅਜੇ ਤਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਘਨਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਉਹ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗਾ।" "ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਬੇਸਾਹ ਤੇ ਬੇਖੁਰਾਕ ਰਹਾਂਗਾ, ਬੇਅੰਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਿਸ, ਵਿਲੱਖਣ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਤੁੱਲ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਪੈਂਸਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ, ਰਾਮਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਬੜੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੌਨ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਨਿਰਣੈ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਤੁੱਟ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਨਿਰਣੈ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਖੁਦ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਫਿਰ ਮੌਨ ਤੇ ਬੇਸਾਹ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਬੇਸਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all—ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲਲਚਾਏ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਚਲ-ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।" "ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ; ਕੋਈ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" "ਸੂਰਜ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਤੇਜ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਉਸ ਤਕ, ਹੇ ਬLESSED one, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਸਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਉਗਰ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ; ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇ ਮਰੁਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਲ ਪਾਵੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਜਾਓ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਜੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਂਕਾਰ, ਵਸ਼ਟ-ਪੁਕਾਰ ਤੇ ਵੇਦ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣ; ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੇਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।