ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿਧਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ। ਚਹੁੰਕਿ ਧੁੰਦਕਾਰ ਛਾ ਗਿਆ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਅਸ਼ੁਭ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਖ਼ੂਨ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਰਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਘੋੜੇ ਥਰਥਰਾ ਗਏ, ਗਿੱਧ ਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਂਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਤੰਗਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਗਿੱਧ ਤੇ ਕਾਂ ਉਲਝ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਮੋਹਤਲ ਹੋਇਆ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਥਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ। ਦਸ-ਮੁੰਹਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦੇ ਸਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਕੰਨ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕਈ ਮਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਛਿੱਲੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਦੇ ਸਿਰ ਚੀਰ ਗਏ, ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਦਸ-ਮੁੰਹਾਂ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਉਥੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦੇ ਛਿਆਣਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢੱਕ ਗਈ। ਵਾਨਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਕਣ-ਅਯੋਗ ਤੀਰ-ਵਰਖ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਣ। ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖੇਰਦਾ, ਉਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਵਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਰਾਵਣ, ਰਘੁਵੀਰ ਰਾਮ ਵੱਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਵਧਿਆ। ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਦਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਪ ਫੌਰਣ ਲੜਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ, ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ ਤੇ ਮੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਕੁਚਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਵਾ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੀਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਸੁਗਰੀਵ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਚੀਕਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਤਦ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਹਾਥੀ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਮਾਰਦਾ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਉੱਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੁਲੰਦ ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਇਕ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾਇਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਇਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੱਟ ਗਿਆ, ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ। ਫੌਰਣ ਹੀ, ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਾਨਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਗੋ-ਚਮੜੀ ਦੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਾਉਣੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੱਥਰ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਬਚ ਗਿਆ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਜ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠਿਆ, ਮੁੱਕਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾਇਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਵਾਨਰ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਬੈਠਾ।