ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਪਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭ страшਤ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ страшਤ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਇਸ ਤਪस्या ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ, ਰੰਭਾ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਹੇ ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾ।" ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰੰਭਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭ страшਤ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ।" ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਰੰਭਾ; ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੈਂ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇਵ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕੁਸ਼ੀ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼, ਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇਵ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋਹ ਬੈਠਾ, ਅਜੇ ਤਕ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜਾਂ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪस्या ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਖਾਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦੁਤੀਆ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਵਿਘਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅਖੂਤ ਤਪस्या ਕੀਤੀ; ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲੱਗਾ। ਇੰਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਮੰਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ। ਉਹ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵਿਘਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਲੁਭਾਏ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਵੀ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਲ-ਥਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਅਜੀਵ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪस्या ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।