ਰਾਮਾ, ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰੀ ਘੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਖੋਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਪਦਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਯਤਨ ਕਰ," ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਐਸਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ, ਅਪਸਰਾ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਹੇ ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਕਰ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ; ਮਿਹਰ ਕਰੋ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਕੰਬਦੀ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਰੰਭਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਹੇ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਫਿਰ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਖੁਦ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕੋਮਲ ਰੰਭਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੇਨ ਭੰਗ ਕਰ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰੰਭਾ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਆਈ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਪੱਥਰ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।" "ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਤਪੋਬਲ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਖਾਂਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਲੱਕੜ ਵਰਗਾ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਅਖੂਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਮੰਗ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਖਿਆ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਫਿਰ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।