ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਦੇ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹੀ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਕਰੂੜਤਾ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਰਾਵਣ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਭਾਰੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਜੋ ਯੋਧਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਨੀਵਾਂ ਉਤਰੀਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਦੋ ਭਰਾ (ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੰਬ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰੋ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਜੋ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਜਕੜ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਥਿਲੀ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮੋੜਦਾ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਸੀਤਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਹ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਅੱਜ ਇਸ ਪਾਪੀ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਉਣੀ, ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਜਣੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਤੇ ਉਲਾਸ ਕਰਦੇ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਹਾਏ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੋਈ।" "ਜਾਂ ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦਾ, ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੈਂ ਨੀ ਮੰਨੀ, ਹਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨੀ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਥੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਫਲ ਲੈ ਆਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਹ, ਜਿਸਦਾ ਇਕੋ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸੀ, ਸੁਣੇਗੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ, ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗੀ।" "ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗੀ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਸ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ, ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੁੱਧ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਯਕੀਨਨ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚੇਗੀ। ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਕੁਬੜੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਮੰਥਰਾ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰਾਈ ਵਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਤਪਸਵੀ, ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੋਹਣੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਲੋਂ ਜਕੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨੀਕ, ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਪੰਡਿਤ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਦੇਸ ਮਾਲਕ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੋ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਔਰਤ ਦੇ ਬਧ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਭਾ ਹੈ, ਵੇਖੋ, ਰਾਜਨ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੀਏ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡੋ। ਅੱਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ, ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ; ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਨਿਕਲੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਬਹਾਦਰ, ਗਿਆਨੀ, ਰਥੀ ਹੋ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ ਉੱਤੇ; ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵੋਗੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਕਰਮੀ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਤਿਰਾਨਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਘਣੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮੁੱਖ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੰਝੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਪਤਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।