ਰਾਵਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਦੀਏ ਦੀ ਲੋਇਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਸੂ ਟਪਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਪੀਸਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਯੰਤਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਤੱਕਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਉਥੋਂ ਪਿਘਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੀ, ਬੇਹੱਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕਰੀ; ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਤਪ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਜੋ ਕਵਚ ਮੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਦਿਊਤ ਜਾਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਟੁੱਟੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਧਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਅਜੋੜ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਉਠੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਯੁੱਧ-ਡੋਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।” ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਰਾਵਣ, ਹਤਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਲਈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਯੋਧਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰੀਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ, “ਅੱਜ, ਇਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਡੋਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਾਰ ਲੋਕ-ਰਖਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵੈਰੀ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਉਸ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਾਵਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਜੋ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿਚ ਸੀ। ਚੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਜਕੜਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਮੈਥਿਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ; ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ। ਸੀਤਾ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਈ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ' ਕਹਿ ਕੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਜਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਕਈ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਾਏ, ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪੀੜਤ, ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੈਂ, ਮਜਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਮੰਨੀ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਖ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇੰਝ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਨਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ, ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਅੱਜ ਫਲ ਲੈ ਆਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਹ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸੁਣੇਗੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰੇਗੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮਕਰਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਗੀ, ਰੋ-ਰੋ ਕੇ; ਆਸ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਿਆ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੱਣ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚੇਗੀ; ਲਾਨਤ ਹੈ ਮੰਥਰਾ 'ਤੇ, ਜੋ ਪਿੱਠ-ਕੁਬੜੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਘਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁਖ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲੋਂ ਜਕੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵਿਹੀਣ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਨੇਕ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਸੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਆਖਿਆ।