ਇੱਥੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਅਪਸਰਾ ਜੀ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਭੁਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਅਪਸਰਾ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਲ, ਕੁੱਲ ਦੱਸ ਸਾਲ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਲਾਜ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕੰਬਦੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ "ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਆਓ ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰੀ ਘੋਰ ਤਪਸਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਉਪਾਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।" ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਅਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਘੋਰ ਤਪਸਿਆ ਦੀ। ਉਹ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ, ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਨੰਗੇ, ਤੇ ਜੜੇ-ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰੀ। ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਪਸਰਾ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਕੇ ਉਥੇ ਲਿਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਰੰਭਾ, ਨਾ ਡਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣਗੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇੰਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਰੰਭਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਵਿਘਨ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਪੱਥਰ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਾਸਨਾ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਕਠਿਨ ਰਾਹ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੇ।