ਜਦ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਭਾਲੂ ਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੂਰਮੇ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਟਾਂ ਠੀਕ ਕਰੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਇੱਥੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਵਧੀਆ ਉਪਚਾਰਕ ਔਖਧੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੰਘੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਨਾਇਕ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰ ਤੇ ਭਾਲੂ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਸ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵાલਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਪੌਲਸਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਮਹਾਰਾਜ! ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੇਤ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਅਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਵਲੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਘਣੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਮਨ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਹਾਏ! ਰਾਖਸਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ!" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਆਖਰ ਅੱਜ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ? ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਾਲ ਅਤੇ ਅੰਤਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੂੰ ਉੱਜਾੜ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਕੀ? ਅੱਜ ਯਮਰਾਜ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ! ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹੀ ਤਾ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ, ਦੇਵਤਾ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦ ਸੁਣਣਗੇ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੋਣਗੇ। ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਿਰਫ਼ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਵਿਹੂਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ ਹੋਵੇ। ਰਾਜ, ਲੰਕਾ, ਰਾਖਸ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ — ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨੇ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਲਟੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਜਿੰਦ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚੁਭਣ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਚਲਾ ਗਿਆ?" ਜਦ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਅੰਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ਜਦ ਗੁੱਸਾ ਵਧਿਆ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਹੁਣ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਰੂਦ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹੰਝੂਆਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਦੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਟਪਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਪੀਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਐਸਾ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਵੇਖਦਾ, ਉਧਰ ਦੇ ਰਾਖਸ ਡਰ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਰਾਖਸ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਆਤਮ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਜਨਮੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਜੋ ਕਵਚ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਟੁੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਵਜਰ ਜਾਂ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਅੱਜ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ, ਐਸਾ ਸਾਜੋ-ਸਮਾਨ ਪਾ ਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕੇ—even ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਆਪ ਵੀ ਨਹੀਂ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਅੱਗ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।