ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅੱਗੇ ਗਹਿਰੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਤੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਸਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੁਨੂਮਾਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ; ਰਾਵਣ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਆਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ-ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਮਝਦਾਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਹੁਣ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਾਲੂ ਤੇ ਵਾਨਰ ਵੀਰ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣ। ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਯੋਧੇ ਇਥੇ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜ਼ਖਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਤੇਰੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਔਸ਼ਧੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੀ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਰਦ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖਮ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਤਪਸ਼ ਪਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਉੱਠਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਸ ਔਖੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿੱਤ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਂਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।" ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਵਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਡੂੰਘੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਰੁਣ ਰੋਣਾ ਕੀਤਾ, "ਹਾਏ! ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਂ ਬਲੀ!" ਉਸਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, "ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤਕ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।" "ਤੂੰ ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਣਾ? ਅੱਜ, ਮੈਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਮੁੜ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ—ਇਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਇ enimmortals ਵਿੱਚ ਵੀ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਗਮ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਅੱਜ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਜ, ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਕੇਵਲ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਜਾਪ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਅੱਜ, ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥਣੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਲੰਕਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?" "ਹੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿੰਡਾਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ; ਤੂੰ ਅਜੇ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀਵਤ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਕੰਟਕ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ, ਜਿਸਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਣੀਆਂ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭੰਵਾਂ ਸੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਅੰਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਉਫਾਨ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ਜਦ ਕ੍ਰੋਧ ਵਧਿਆ, ਤੂੰ ਸਮਝ ਜਾ ਕਿ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਅ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜੰਗੀ ਰਾਵਣ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਬਧ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਉਸਦੇ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ; ਉਸਦਾ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਰੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਪਹੁੰਚ ਹੋ ਜਾਵੇ।