ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਜਾ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਤ੍ਰੇਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇ ਸਕਣ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਧੰਨ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਵਾਪਸ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਪਸਰਾ ਮੈਨਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਈ। ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਦੇਖਿਆ—ਉਸਦੀ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪਤਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਪਸਰਾ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਮੈਨਕਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਲ, ਮੈਨਕਾ ਉਥੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੱਸ ਸਾਲ ਆਸਾਨੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਆਈ, "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਹ ਵਿਘਨ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਉਠਿਆ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਥੇ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਰਾਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖੇ, "ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।" ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਹਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਯਤਨ ਕਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹੋਏ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇੰਨੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ, ਅਪਸਰਾ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰ ਨਾ, ਰੰਭਾ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।" "ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਵੇਗੀ। ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਸੋਹਣਪ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਸੁਚੱਜੀ ਰੰਭਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।