ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਚਲੋ ਜਲਦੀ ਕਰੀਏ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੁਰੰਤ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ-ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ ਯਜਨ-ਸਥੰਭ ਨਾਲ ਬਾਂਧਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਧੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਗੁਪਤ ਸਤਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੀ। ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਠੀਂ ਸਾਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਬੇਹੱਦ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਖਦਾਈ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਧਨਵਾਨ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਨਕਾ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾ — ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ। ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਉਜਲੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਪਸਰਾ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਲ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘੇ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ — — ਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ; ਦਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ।" "ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ।" ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਟਾਹ ਲਿਆ। ਡਰ ਰਹੀ, ਕੰਬਦੀ, ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ — — ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਬੱਚੇ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ —" "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ," ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ — — ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ, ਤਪਸਵੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਵਨੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ, ਰੰਭਾ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵਾਅਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਂਸਠੀਂ ਸਾਰਗਾ। "ਹੇ ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ।" ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਪਸਰਾ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਡਰਾਵਨਾ ਗੁੱਸਾ ਉਤਾਰੇਗਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ।