ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਕਿ ਉਹ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਜੋ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗੂ ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਰਾਜਾ, ਚਲੋ ਤੁਰੰਤ, ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਦੀ ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਸੀ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਰ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਠ-ਤੀਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਨੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਧੰਨ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਰਜਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਈ। ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਨੇ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗੂ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ: “ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਅਪਸਰਾ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਰਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਨਕਾ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਮਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਲ ਉਥੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਆਈ, “ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਏ। ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਕਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਉਸਨੇ ਤੀਬਰ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਰਾਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। “ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਬੱਚੇ! ਤੇਰੀ ਤੀਬਰ ਤਪਸਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਅਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਯਤਨ ਕਰ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦਾ, ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਬਿਨਾ ਢੱਕੇ, ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਉਸਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇੰਦ੍ਰ, ਸਾਰੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ, ਅਪਸਰਾ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਂਠ-ਚੌਂਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਰੰਭਾ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰ।” ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਪਸਰਾ ਰੰਭਾ, ਜੋ ਲਜਜਤ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੁੱਸਾ ਉਤਾਰੇਗਾ।