ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੀਰ ਵਧੀਆ ਯੋਧਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਯੁੱਧ ਦੇਖੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤੀਰ ਰਾਖਸਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੇ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੱਜਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਦੰਤਧਾਰੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਰਾਖਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ-ਖੁਚੀ ਫੌਜ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹਿਚਕਿਚਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰੋ?" "ਜਦ ਇਹ ਦੁਸਟ ਰਾਖਸ ਇਥੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪ੍ਰਭਸਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਭਾਰੀ ਭੀਮ ਨਿਕੁੰਭ ਵੀ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਕੁੰਭ, ਤੇ ਧੂਮਰਾਖਸ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।" "ਜੰਬੁਮਾਲੀ, ਮਹਾਮਾਲੀ, ਜੋ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ; ਸੁਪਤਘਨ, ਯਜ੍ਞਕੋਪ, ਤੇ ਵਜਰਦੰਸ਼ਟਰ ਰਾਖਸ ਵੀ। ਸੰਹਰਾਦੀ, ਵਿਕਟ, ਅਰਿਘਨ, ਤਪਨ ਤੇ ਮੰਦਾ; ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਪ੍ਰਜੰਘਾ ਤੇ ਜੰਘਾ ਵੀ। ਅਗਨਿਕੇਤੁ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਰਸ਼ਮਿਕੇਤੁ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ, ਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵ ਤੇ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੂ ਰਾਖਸ ਵੀ। ਅਕੰਪਨ, ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼ਵ ਤੇ ਚਕ੍ਰਮਾਲੀ ਰਾਖਸ; ਕੰਪਨ, ਤੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਾਂਤਕ ਤੇ ਨਰਾਂਤਕ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਜਿੱਤਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ; ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਜੇ ਦਇਆ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਢਾਹ ਲਏਗਾ।" "ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰੋ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੋ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ ਹਿਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਫਿਰ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਵਾਨਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਜੰਬਵਾਨ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਨਖਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੜੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਖਸ, ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਜੰਬਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ। ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੰਬਵਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਇੰਝ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ। ਹਨੁਮਾਨ ਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਇਕ ਸ਼ਾਲ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਰਾਖਸ, ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਿੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ, ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਦਲ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਣ, ਤਾਣਣ ਜਾਂ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਨਾ ਤੀਰ ਛੱਡਣ, ਨਾ ਤਾਣਣ, ਨਾ ਹਿਲਣ, ਨਾ ਫੜਨ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗਤੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਵਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਵਣੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੱਕ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਉਲਝਣ ਹੋ ਗਈ; ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਹੋ ਗਈ। ਅਕਾਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ। ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਹਰ ਥਾਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਭੈ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੌਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰਣੇ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਭਿਆਨਕ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਭਿਆਨਕ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਹੀ, ਤੇ ਨ ਅੱਗ ਸੜੀ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਯੋਧੇ ਦੀ ਚਾਰ ਕਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਇਕ ਪੀਲਾ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਤੀਰ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਜਦ ਰਥਵਾਹਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੀਰ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।