ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਯਜਨ ਲਈ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ, ਯਜਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁੱਛੰਦ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਤਾਂ ਅਣੁਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ।" ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਬੜੀ ਕਰਕਸ਼ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਕ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਓਗੇ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੁਖੀ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਯੂਪ ਕੋਲ ਜਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰ।" "ਪੁੱਤਰ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਤ੍ਰ ਗਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।" ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਆਓ ਛੇਤੀ ਚੱਲੀਏ; ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ, ਥੱਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਯਜਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲਾਲ ਚੋਲੇ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਯੂਪ ਨਾਲ ਬੱਝ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਝ ਕੇ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਖਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਰਾਮ ਜੀ, ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਤ੍ਰੇਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਨ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਪਸਰਾ ਮੈਨਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਈ। ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਪਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸੋ। ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਮੈਨਕਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਨਕਾ ਦੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਲ। ਇਹ ਦੱਸ ਸਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲਾਜ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਆਈ, "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਦੱਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਏ।" "ਇਹ ਵਿਘਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਆਇਆ।" ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਰਮ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਥੇ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ। ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, "ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧਿ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਪਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਉਪਾਧਿ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।" "ਹੋਰ ਯਤਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ," ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।