ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਲਈ ਬਲੀ ਬਣੋ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ, "ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲੇਗੀ, ਯਜਨ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਮਧੁਚੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ—ਗਰਵ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਤੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨੇਤਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਓਗੇ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੁਖੀ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੋਸਟ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਦਿਵਯ ਮੰਤ੍ਰ ਗਾ। ਤੈਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।" ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚਲੋ, ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।" ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਧਰਮ-ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਮਾ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਤਿਰਸਠੀ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਜੋ ਤਪ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਸੀ—ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬੜੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਧਾਈ ਹੋ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅਪਸਰਾ ਮੈਨਕਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਗਰਵ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਅਪਸਰਾ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੋ, ਮੈਂ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨਕਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨਕਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ—ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਲ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਾਂਤਿ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਮੈਨਕਾ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਵਿਜੈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, "ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਦਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਝੁਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਅਦਵਿਤੀਯ ਖਿਤਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਨੇਕ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਤ ਲਿਆ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਅਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜੀਤਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ, ਯਜਨ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਜੈ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਰਾਮਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ।