ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਦ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਰਹੇਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲ ਅੱਗੇ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਡਰ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਤੂੰ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਔਖਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਮੂਰਖ!" "ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਅਣਦੇਖਾ ਹੋ ਕੇ ਲੁਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਇਹ ਦਲੇਰਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾ, ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਹੜੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਗਿਰੇ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਧੂੰਏ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪੰਖੀ ਵਾਲੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡੇ ਹਨ, ਸੌਮੀਤ੍ਰ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈਣਗੇ। ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਿਰਜੀਵ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ-ਬੱਗੇ, ਬਾਜ ਤੇ ਗਿਧ੍ਹ ਆਣ ਪੈਣਗੇ। ਅੱਜ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਲਈ ਲਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਦਾ ਅਯੋਗ ਹੈ।" "ਸੌਮੀਤ੍ਰ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਕਵਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਧਨੁਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਸੀਸ ਵੱਖ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਇਹ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਬੋਲਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆ! ਤੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ? ਜੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਕਰ। ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਕਰੇ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਾ? ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ।" "ਨਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕਰੜਾ ਬੋਲ ਆਖਿਆ, ਨਾ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਮੈਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਪਰ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਆਪ ਵੇਖ ਲੈ, ਮਾਨਸ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆ!" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ ਰਾਖਸਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪੰਖੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਲਪਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰਜਿਤ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਏ ਹੋਏ ਤੀਰ ਵਾਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਾਖਸਸ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਲਵਾਨ, ਤੇਜਸ਼ਵੀ, ਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਐਸੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਾਖਸਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਭਾਰੀ ਟੰਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮਾੜੇ ਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੇਜ਼ੀ ਕਰ, ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਸ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਤੀਰ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਲਝ ਗਏ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਵਧਿਆ। ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਯੁੱਧ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ?" "ਉਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਯਮਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਹਿਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਵੇਖ ਲੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਦੱਸ ਤੀਰ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੋਲੀਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਪਈ।