ਇਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਮਾਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਬੰਧੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ। ਹੇ ਦਯਾਲੂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਸਭ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ। ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਆਯੁ ਮਿਲੇ। ਮੈਂ ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਭਲਾਈ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਡਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਖ ਕਰਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਧਰਮਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਯਜਨ ਦਾ ਪਸ਼ੂ ਬਣੋ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ। ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲੇਗੀ, ਯਜਨ ਵਿਘਨ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਧੁਚਛੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਇਹ ਅਤਿ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ।" ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੋਲੇ: "ਤੁਸੀਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਧਰਮ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਦੀ ਉਣਹਿੱਲੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਬੜੀ ਕਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਓਗੇ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ। "ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪੋਸਟ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਦਿਵਯ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ। ਤੂੰ ਸਫਲਤਾ ਪਾਵੇਗਾ।" ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚਲੋ ਜਲਦੀ; ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।" ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ, ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪੋਸਟ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਨਹਸ਼ੇਪਾ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਆਯੁ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਤਾ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਤ੍ਰੇਸਠੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਤਿ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਖਦਾਈ ਵਚਨ ਕਹੇ: "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਨਕਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੇਨਕਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਪਸਰਾ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰ ਦੋ, ਹੇ ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਮੇਨਕਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ ਗੁਜ਼ਰੇ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਲੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚੋਰ। ਦਸ ਸਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਤਪ, ਯਜਨ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਰੀ।