ਮਕਰਾਕ्ष ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਉਹ ਸੂਰਵੇਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇਂਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।" ਮਕਰਾਕ्ष ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ ਰਾਮ! ਆਓ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੜੀਏ।" ਉਹ ਆਖਿਆ, "ਹਥਿਆਰਾਂ, ਗਦਾ ਜਾਂ ਅਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਹੁਨਰ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜੀਏ।" ਮਕਰਾਕ्ष ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਮਕਰਾਕ्ष ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਖਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬੜਾ-ਬੜਾ ਬੋਲ ਕਿਉਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲੜਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, "ਦੰਡਕਾ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤ੍ਰਿਸਿਰਸ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਮਾਰੇ ਸਨ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਲਾਸ਼ ਤੇ ਗਿੱਧ, ਲੂੰਬੜ, ਤੇ ਕਾਂਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਚੁੰਚ, ਨਖ ਤੇ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਣਗੇ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਕਰਾਕ्ष ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ; ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਖਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਖਸ਼ਾ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਟੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਰ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੋਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਮਕਰਾਕ्ष ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਅਾ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ। ਹਰ ਪਾਸੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਕਰਾਕ्ष ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਥ-ਚਲਾਕ ਨੂੰ ਅੱਠ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰ-ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਮਕਰਾਕ्ष ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਕਰਾਕ्ष ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਾਲੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਰਢੀ ਲੈ ਲਈ। ਇਹ ਬਰਢੀ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਮਕਰਾਕ्ष ਨੇ ਭੜਕਦੀ ਬਰਢੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਰਢੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਬਰਢੀ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਉਲਕਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!' ਆਖਿਆ। ਆਪਣੀ ਬਰਢੀ ਟੁੱਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਕਰਾਕ्ष ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਕ ਉਚਾ ਕਰਕੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਖੜਾ ਹੋ! ਖੜਾ ਹੋ!" ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਅੱਗ-ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਮਕਰਾਕ्ष ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਖਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਰਾਤ-ਵਿੱਚ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ—ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਥੰਮ-ਵੱਜੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵਿਖੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧਕਾਂਡ ਦੀ ਤਿਰਾਸੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਮਕਰਾਕ्ष ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਪੀਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੂਰਵੇਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਂ ਜਾਂ ਅਦਿੱਖ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਤਬ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ?" ਰਾਖਸ਼ਾ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਯਜਨਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਾਲ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਾ-ਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਡਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਆਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ, ਤੀਰ-ਪੰਖੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ, ਬਿਭੀਤਕਾ ਦੇ ਫਲ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਤੇ ਕਾਲੀ ਲੋਹ ਦੀ ਚਮਚ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਅੱਗ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਤੀਰ-ਪੰਖੀ ਤੇ ਬਰਢੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਜੀਵਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲੀ ਬੱਕਰੀ ਨੂੰ ਗਲੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਵਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਧੂੰਆਂ-ਰਹਿਤ, ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੀ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉੱਭਰ ਆਈਆਂ। ਅੱਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਪਟ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੁਦ ਉੱਠੀ ਤੇ ਹਵਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਮ, ਅਦਿੱਖ, ਸ਼ੁਭ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।