ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਸਿਰ ਉਲਟਾ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਅਮਰਤਾ ਵਰਗਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਧਰਮੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਇਕਸਠਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਣ-ਵਾਸੀ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲ ਕੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੀਏ।" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਜੰਗਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬੜੀ ਹੀ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਕੇਵਲ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਖਿਆਤਿ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਯਜਨਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਉਸ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਇੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ-ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਪਸ਼ੂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਯਜਨਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਖੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਮੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ; ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂ ਲਿਆ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ।" ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਸ਼ੂ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰ, ਸ਼ਹਿਰ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਅਸ਼ਰਮ ਖੰਗਾਲ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਭਰਗੁ ਪਹਾੜ ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰੁਚਿਕ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਅਤਿ-ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੁਚਿਕ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੇਚ ਦਿਓ। ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਯਜਨ-ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਲੱਭ ਲਏ, ਪਰ ਯੋਗ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮੈਂ ਦੇ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਚਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗਾ।" ਰੁਚਿਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਭਾਰਗਵ ਨਹੀਂ ਵੇਚੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਣਕ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਮਾਂ ਨੂੰ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।" ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੱਝਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਣਹਸ਼ੇਪ, ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਪਿਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਚੀਦਾ, ਮਾਂ ਆਖਦੀ ਹੈ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੱਝਲਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਬਦਲੇ—" ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਸ਼ੁਣਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਵੱਡੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ, ਫੌਰਨ ਸ਼ੁਣਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਬਾਹਨਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਹਨਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਣਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਪੂਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸ਼ੁਣਹਸ਼ੇਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਸ਼ਕਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੌੜ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਸਹਾਰਾ। ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਦੇ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ।" "ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਲੰਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇ। ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਹੇ ਧਰਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਉਧਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ—ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਯਜਨ-ਪਸ਼ੂ ਬਣੋ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ।