ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਗਦ, ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਯੋਧਾ ਵੱਲੋਂ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰ, ਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜੰਘਾ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸਦੇ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੂਪਕਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਮਾਮਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦ੍ਰੁਤ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਦੁਵਿਦਾ ਉਸਨੂੰ ਵਧਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲ ਪੂर्वਕ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਣਿਤਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੁਵਿਦਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਦੁਵਿਦਾ ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਗਦਾ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਈਂਦਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਵਿਦਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਪਕਸ਼ਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਣਿਤਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਯੂਪਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ-ਅਜ਼ਮਾਈ ਤੇ ਖਿੱਚ-ਤਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਵਿਦਾ ਆਪਣੇ ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਣਿਤਕਸ਼ਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਈਂਦਾ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਯੂਪਕਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਿੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਪਕਸ਼ਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੂੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੂੰਭ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੂੰਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਹਾਂਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਔਖਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਦੀ ਕਾਂਤੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਤਾਣ ਕੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੁਵਿਦਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿੱਧਿਆ, ਦੁਵਿਦਾ ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੰਬਦਿਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਈਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੂੰਭ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਥਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੂੰਭ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤਾਣ ਕੇ ਕੂੰਭ ਮਈਂਦਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਈਂਦਾ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ, ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦੋ ਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਅੰਗਦ, ਕੂੰਭ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਕੂੰਭ ਪੰਜ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਵਿੱਧਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੂੰਭ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਕਈ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇਜ਼, ਨੁਕੀਲੇ, ਬਿਨਾ ਮੋਹਰੇ ਹੋਏ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਹਿਲਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਕੂੰਭ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੂੰਭ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੂੰਭ, ਜੋ ਕੂੰਭਕਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਤੀਰਾਂ, ਜੋ ਧਮਕਦੇ ਉਲਕਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਭਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ ਹੋਵੇ; ਲਹੂ ਵਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਪਿਆ ਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੂੰਭ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਸੱਤ ਨੁਕੀਲੇ, ਸਰੀਰ ਭੇਦਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਗਦ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜ਼ਖਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੂ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਸਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਬਵੰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਵਾਨਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਕੂੰਭ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਬਵਾਨ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਕੂੰਭਕਰਨ ਦੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੂਆਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੂੰਭ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਵਰਗਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਝੀਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੂੰਭ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਅੱਗੂ ਇੰਨਾ ਤਕੜੇ ਵਾਰਾਂ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਤਕਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਵਾਨਰ ਫੌਜਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੇ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੂੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘ।