ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਜੀਅਇਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਰਹੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਮੰਗਣ ਦੇ ਵਚਨ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਮੰਗਿਆ—ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ, ਮਾਂ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਭਰਾ-ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਿਖਾਉਂਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਲਈ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਇਲਾਹੀ ਮਾਇਆ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਧੂ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਰੋਹਣੀ ਵਾਂਗ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਆਏ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਗੁਹਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਗੁਹਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਭਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਸੁਖੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁਖੀ ਰਹੇ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ।" ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੜਾਉ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪਾਲਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ। ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ, ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਹਟ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦੈਤ ਰੂਪ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ, ਅਗਸਤਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੂਣੀਰ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਦੈਤਣ ਸ਼ੂర్పਣਖਾ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ-ਕਾਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਸ਼ੂರ್ಪਣਖਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਖਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੀਚਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਖ਼ਰ ਰਾਵਣ, ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਦੋਨੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਰਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਕਬੰਧ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਮਣਿਸ਼ਠ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਤੂੰ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਹੈ," ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।