ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ, ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਆਂਧੀ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਵੇਰ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੰਜ ਰਹੀ ਸੀ—ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜ ਜੋ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਕਾਂਪ ਗਈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੁੰਜੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਦਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁੜ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਤਾਂ ਵਾਨਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਗਲਪਨ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਕਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਪਕੜ ਲੈਂਦੇ; ਕੁਝ ਦੇ ਹੱਥ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਸਿਰ ਮੁੱਕਾਂ ਨਾਲ ਚਕਨਾ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਥੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਦੂਜਾ ਵਾਪਸ ਮਾਰਦਾ; ਇੱਕ ਜਿਹੜਾ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦਾ; ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਗਾਲੀ ਕਰਦਾ, ਦੂਜਾ ਵਾਪਸ ਗਾਲੀ ਕਰਦਾ; ਜਿਹੜਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਵਾਪਸ ਕੱਟਦਾ। "ਦੇ!" ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦੂਜਾ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ!" ਹੋਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ!" ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ? ਠੀਕ ਖੜਾ ਰਹੋ!"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਬਚਾਅ ਦੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਭਾਲੇ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱਕ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵਲਿਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ; ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦਸ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਨਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਸ ਜਾਂ ਸੱਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਕੁਝ ਦੇ ਕਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ। ਇਥੇ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਚਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚੀ। ਹੁਣ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛੱਤੀਆਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਹਤਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕਮਪਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਕਮਪਨਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਦ, ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲਏ, ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੱਟੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਪਨਾ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਕਮਪਨਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਦੇਖ, ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕਦਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੀਰ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਕਲਹਾਰੀ, ਤੀਰ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸ਼ੈਫ਼, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਦਾਰ ਤੇ ਚੌੜੇ ਤੀਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਦਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਦ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਜ਼ਖਮੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਰਥ, ਤੀਰ ਤੇ ਕਮਾਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਚੁੱਕੀ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਅੰਗਦ, ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਲਵਾਰ ਛੀਨ ਲਈ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਿਆ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਧੇ ਦੀ ਪਟਟੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਜਨੇਉ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੀ ਤਲਵਾਰ ਫੜਕੇ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਗੂੰਜਦਾ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਿਰੋਧੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਜੰਘ ਤੇ ਯੂਪਾਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹ-ਪਟਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਪ੍ਰਜੰਘ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਯੂਪਾਕਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜੰਘ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅੰਗਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਾਨਰ, ਪੂਰਨ ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਮੈੰਦਾ ਤੇ ਦਵਿਵਿਦ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ। ਮਹਾਤਮ, ਤਿਆਰ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੀਰਾਂ, ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ। ਤਿੰਨ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਧੀਆ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰੁੱਖ ਪਕੜ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ; ਪ੍ਰਜੰਘ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਹਾੜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ; ਯੂਪਾਕਸ਼ਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਦਵਿਵਿਦ ਤੇ ਮੈੰਦਾ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ। ਪ੍ਰਜੰਘ, ਵੱਡੀ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਨਾਮਕ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਕ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ; ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰ-ਧਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇਖ, ਮਹਾਨ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਕ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਸੀ, ਤਲਵਾਰ ਜਾਂ ਗਦਾ ਵਾਂਗ, ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਹਾਂ-ਯੁੱਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲੇ, ਤਾਕਤ, ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਚਮਕ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।