ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਜਾ; ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੂਰਖ! ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਬਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾ।” ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਫੇਰ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!” ਉਸ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ (ਕੌਸ਼ਿਕ) ਨੂੰ ਘੋਰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ!” ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਰਗ ਰਚ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ ਰਚੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਇੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਇੰਦਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ!” ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਇਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਵੱਸੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਰਚੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।” ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਸਿਰ ਦੇ ਬਲ, ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਲਈ ਉੱਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਧਰਮੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼, ਸਮਾਪਤੀ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੇ-अपने ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇଷ্ঠ ਪੁਰਖ, ਮਹਾਨ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੀਏ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੇ; ਉਹ ਜੰਗਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਘੋਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਆਪਣੀ ਯਜਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਪਸ਼ੂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਸ਼ੂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਲਿਆਉ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਨਾ ਰੁਕਣ ਨਾ ਪਏ।” ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰ, ਸ਼ਹਿਰ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਘੁੰਮੇ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰੁਚੀਕ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਬੇਹੱਦ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੇਚ ਦਿਓ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਾਰਗਵ! ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ; ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਯੋਗ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਦਿਓ।” ਇਸ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰੁਚੀਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗਾ।” ਰੁਚੀਕ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਕ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਬਚਾਵਾਂਗੀ।