ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਬਵੰਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਭਾਲੂ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਪੀੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੁਝਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਨ ਜੰਬਵੰਤ ਜੀ, ਕੀ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਬਵੰਤ, ਜੋ ਭਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਰਦਾਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਛਿਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਫਿਰ ਜੰਬਵੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿੱਥੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਸ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” ਜੰਬਵੰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੋ ਕੇ ਹਨੁਮਾਨ ਬਾਰੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?” “ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਅੰਗਦ ਜਾਂ ਰਾਮ ਲਈ ਵੀ, ਐਸਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਲਈ।” ਜੰਬਵੰਤ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਫੌਜ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਫੌਜ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਹਨੁਮਾਨ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੀਏ, ਅਸੀਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ।” “ਜੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਸ ਹੈ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਬਵੰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਬਵੰਤ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜੰਬਵੰਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਆ ਜਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਐਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।” “ਤੂੰ ਭਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ; ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰ।” “ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਿਮਵਤ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ।” “ਉਥੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇਗਾ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਜੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” “ਉਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਜੜੀਆਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।” “ਇਹ ਹਨ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ, ਵਿਸ਼ਲਯਕਰਣੀ, ਸੁਵਰਨਕਰਣੀ ਅਤੇ ਸੰਧਾਨੀ ਜੜੀ।” “ਹਨੁਮਾਨ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਜਲਦੀ ਲੈ ਆ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦੇ, ਹੇ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।” ਜੰਬਵੰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਵਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ। ਵਾਨਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਪਹਾੜ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਾਨਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜੇ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਮਹਿਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਕਾ ਨੱਚਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਫੁੱਲ ਰਹੇ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਾਸ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਠ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰ, ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਵਧਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿਨਰ—all ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ, ਆਪਣਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਵੀਰ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਕੀਤੀ, ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਝੁਕਾਇਆ, ਕੰਨ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਕੀਤੇ, ਮੂੰਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਛਲਾਂਗ ਲਾਈ। ਮਹਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ, ਪਹਾੜ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਹੱਥ, ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ, ਫੈਲਾਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਕ੍ਰ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਵਨ ਸਮਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਬਵੰਤ ਦੀ ਆਸ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਣ ਜਾਗੀ।