ਜਦੋਂ ਅਤਿਕਾਯਾ ਦਾ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇਆ ਗਿਆ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਦੜ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿਲਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤਿਕਾਯਾ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅਤਿਕਾਯਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: ਧੂਮਰਾਕਸ਼, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਾੜਾ ਹੈ; ਅਕੰਪਨ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਨ ਹਾਰੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮਹਨਤ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਰੇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬੰਨ੍ਹ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਅਜਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਖੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ; ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ। ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਭੀਮ ਰਾਕਸ਼ਸ — ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕੇ। ਰਾਮ ਸੱਚਮੁਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਬੰਦ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਦਾ ਚੌਕਸ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਹਰ ਸਮੇਂ, ਉਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੁੜ ਮੁੜ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਚਲ-ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਵੇਲੇ — ਸ਼ਾਮ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ — ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਮਾਨ ਨ ਕਰੋ; ਕਿਹੜੀ ਵੈਰੀ ਫੌਜ, ਭਾਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ? ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮਾਲਕ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤਿਹਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ — ਦੇਵਾਂਤਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਅਤਿਕਾਯਾ ਅਤੇ ਹੋਰ — ਮਾਰੇ ਗਏ, ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੇ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨ ਪੈਓ, ਜਦ ਤੱਕ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੀਵਤ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਜਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਰੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਰੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਵੇਖੋ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਨਸੀਬ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ: ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਤਰਪਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ। ਅੱਜ, ਇੰਦ੍ਰ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧਿਆ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਮੇਰੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਣਗੇ, ਜੋ ਬਲੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਡਰ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਯੋਧੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਾਘ, ਬਿਛੂ, ਬਿੱਲੀਆਂ, ਗਧੇ, ਊਠ ਅਤੇ ਅਜਗਰਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਸਿੰਘ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸਿਆਲ, ਕਾਂ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਭਾਲਾਂ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਗਦਾਂ, ਡੰਡੇ, ਸਲਿੰਗ, ਲੋਹ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਅਤੇ ਛੜਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਸੰਕ ਅਤੇ ਡਫਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਖ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਾੜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।