ਜਦੋਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਸਤਰ ਆਪਣੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ—ਸਭ ਕੰਬ ਉਠੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਸिद्धੀ ਵਾਲਾ ਤੀਰ, ਜੋ ਕਿ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿਕਾਯ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰੁੜ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ ਸੁੰਦਰ ਪੰਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਤਿਕਾਯ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤਿਕਾਯ ਨੇ ਉਸ ਤੇ ਕਈ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਉਹ ਤੀਰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਾਸੇ ਵਧਦਾ ਹੀ ਗਿਆ। ਅਤਿਕਾਯ ਨੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਦੇ ਬਿਨਾ ਭਾਲਿਆਂ, ਗਦਾਂ, ਕੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਅਸਰਹੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰ ਨੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਅਤਿਕਾਯ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਸਜੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਿਰ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਚੋਟੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਅਤਿਕਾਯ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਣ, ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵਿਖੇ ਜਾ ਪਏ। ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਚੇ-ਕੁਚੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਥੱਲੇ ਨਿਵੇ, ਮਨ ਮਾੜੇ, ਹਾਰ-ਥੱਕ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤਵਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਅਤਿਕਾਯ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸੈਨਾ ਵਲੋਂ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅਤਿਕਾਯ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: "ਧੂਮਰਾਖਸ਼, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ-ਧਾਰੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸੀ; ਅਕੰਪਨ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਨਾਇਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ, ਉਹ ਤੀਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੀ ਖੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਬੰਧਨ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਸਰਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦੇ; ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ-ਮੋਹ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਛੁਟ ਗਏ। "ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਜੰਗ 'ਚ ਗਏ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਯੋਧੇ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੈ। "ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨਾਰਾਇਣਾ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਮੇਲਾਂ ਬੰਦ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਵਧਾਨ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕਿਲਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਹਰ ਥਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹਰ ਵੇਲੇ—ਸ਼ਾਮ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ—ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।" ਫਿਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਤਿਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ—ਦੇਵਾਂਤਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਅਤਿਕਾਯ ਆਦਿ—ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਦ ਬਚੇ-ਕੁਚੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਲਦੀ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦਾ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਇੰਦ੍ਰਜਿੱਤ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਾ ਪਵੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। "ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ-ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਪਏ ਹੋਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਪੱਕੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਚੂਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ। "ਅੱਜ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧਿਆ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ—ਸਭ ਮੇਰੀ ਅਪਰੰਪਾਰ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਬਲੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗੀ।