ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਮਝਦਾਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ (ਵਰੁਣ) ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਤਿਕਾਇਆ ਰਾਵਣ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਜਤਨ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ ਅਤਿਕਾਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਯੁੱਧ-ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵਨਵਾਸੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਪਏ। ਕੁਮੁਦ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਮੈੰਦ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭ—all ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਅਤਿਕਾਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ਚੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤਿਕਾਇਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਵੀਰ ਸੈਨਾ ਅਤਿਕਾਇਆ ਤੋਂ ਡਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਹਰਣਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨਾ ਲੜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਮੈਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਆਮ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਰਣਯ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤ੍ਰੁ-ਸੰਘਾਰਕ ਸੌਮਿਤ੍ਰ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਉੱਠਿਆ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿਕਾਇਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਈ। ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿਕਾਇਆ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਠਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀਰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ। ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਾ ਹਿਮਾਵਤ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਧਰਤੀ—ਕੋਈ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਕਾਲ-ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਦੇ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ—ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਗਵਾ ਬੈਠੇਂ। ਜਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਹਠੀ ਹੈਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਦੇਖ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਸਾਂਪ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਤਿਕਾਇਆ ਦੇ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਰਣਯ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਬਚਨ ਬੋਲੇ, "ਸਿਰਫ਼ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਟ, ਆਪਣਾ ਬਲ ਦਿਖਾ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਦੇ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਸ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਯੋਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾ, ਚਾਹੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਪੱਕੀ ਖਜੂਰ ਨੂੰ ਡਾਲ ਤੋਂ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੀਰ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਰਗਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਹਲਕਾ ਨਾ ਲੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਮੌਤ ਤਦ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿ्णੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਤਰਕ ਅਤੇ ਸੱਚ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਿਕਾਇਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਉਤਮ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਭੂਤ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੇ ਇੱਕ ਤੀਖਾ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸਾਂਪ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਰਧਚੰਦ ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਪ ਦਾ ਫਣ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤਿਕਾਇਆ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਹ ਪੰਜੇ ਤੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਛੱਡੇ, ਪਰ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਕੱਟ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅਤੇ ਤੀਖਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੱਕੜ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਆਪਣੀ ਵੀਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਹੜਾ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।