ਇਹ ਕਥਾ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਆਪਣੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼, ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆਓ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਖ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਫਿਰ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ, ਪਰ ਮਹੋਦਯਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕੜੀ ਬਾਤਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ—ਇੱਕ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ, ਚੰਡਾਲ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਇਸ ਦੀ ਭੇਟ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਵੇਂ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇਹ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣਗੇ?" ਇਹ ਕੜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਹੋਦਯਾ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਪਾਪੀ ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣਗੇ; ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ।" "ਸੱਤ ਸੋ ਜਨਮਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਪਾਸ ਬਣ ਕੇ, ਕੁਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦਯ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।" "ਵਿਕਲਾਂਗ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਇਜ਼ਤ, ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਅਤੇ ਮਹੋਦਯਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ—" "ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਦਯਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦੁਖੀ ਰਹੇਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ, ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਹੋਦਯਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਜੋ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਦਰਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਯਜਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਯਜਨ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮੁਖ ਯਜਨ ਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪੰਡਤ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਸਮਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਤਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਦੀ ਕਟੋਰੀ ਉਠਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੋ, ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ, ਰਾਜਾ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੁਝ ਫਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚੁਕਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਵੇਖ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ; ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਕਮਾਈ।" "ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਓ ਮੂਰਖ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਡਿੱਗ।" ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਆਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, "ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ!" ਆਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੀ ਆਸ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਘਟਨਾ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਉਤਰੀ।