ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਧਰ ਨਰਾਂਤਕ ਨੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਨਰਾਂਤਕ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਭਾਲਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਜਲਾ ਗੁਹਾ ਹਥਿਆਰ ਲੈਕੇ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਮੋਰ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਵਾਂਤਕ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਫੜਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਰਜਾਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਪਏ; ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਭੂਸ਼ਣ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਜਾਂ ਮਰਨਗੇ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਲ ਤੁਰ ਪਏ; ਉਹ ਗੱਜੇ, ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜੇ, ਤੇ ਤੀਰ-ਵਾਣ ਚਲਾਏ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੈਅੰਕਰ, ਜਦੋਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਕਲੇ, ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੱਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘ-ਦਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਫੌਜ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਫੌਜ ਅੱਗ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾ ਲਿਆ। ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਗੱਜ ਗਏ; ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਉੱਤਰੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ ਨਾਅਰੇ ਤੇ ਵਾਨਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, ਤਦ ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਖੁਸ਼ੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਹਾੜੇ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ। ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਗਏ, ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਮੋਟੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗ ਡਰਾਉਣੀ ਬਣਾ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਦਰੱਖਤਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਵਾਨਰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜੋ ਸਜਾਵਟ ਤੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਾਹੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਵਾਨਰ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਅੱਗੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਲੜਖੜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦਹਾੜਦੇ ਹੋਏ; ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਲਿਆਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ੂਲਾਂ ਤੇ ਜਾਵਲਿਨਾਂ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ। ਉੱਥੇ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈਆਂ, ਜੰਗ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਰੌਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਮੈਦਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਾਨਰ, ਸੁੱਟੇ ਜਾਂ ਟਕਰਾਏ ਜਾਂ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਦੇ, ਅਜੀਬ ਜੰਗ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਅੱਗੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਪੱਥਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਸੁੱਟਦੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ; ਤੇ ਵਾਨਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋੜ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਵਚ ਤੇ ਸਰੀਰ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੋੜੇ ਗਏ, ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਉੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ ਵੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਥ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤੇ। ਤੀਖੀਆਂ ਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅਰਧਚੰਦ੍ਰਾਕਾਰ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚਿਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਾੜ ਟੁੱਟੇ ਪਏ, ਦਰੱਖਤ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਪਏ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਟੱਕ ਗਈ। ਉਹ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ। ਫਿਰ ਨਰਾਂਤਕ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੇ ਤੀਖੇ ਭਾਲੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਘੁੱਸਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਲਦੀ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸੌ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਨਰਾਂਤਕ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਬੀਰਤਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਖ਼ੂਨ, ਪਹਾੜਾਂ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।