ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਧੁਰ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਯ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ; ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।” ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਾਹ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਠਿਕਾਣੇ ਜਾਂ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਮੋੜੋ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਆ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ; ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ; ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਯਜਨ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੇਹ ਸਮੇਤ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰਗ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਾਸ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਮੇਤ ਲਿਆਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਲਿਆਓ; ਤੇ ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਸਭ ਆਦੇਸ਼ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਣਡਿੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਲੋਹ ਲੈ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੁੱਗਣੇ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਸਭ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਏ, ਪਰ ਮਹੋਦਯਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ: “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਚੰਡਾਲਾ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚੰਡਾਲਾ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ਼ਟ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?” ਇਹ ਕੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਹੀਆਂ। ਸਭ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਹੋਦਯਾ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਹਿ ਉਠੇ: “ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਅਟਲ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਅੱਜ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਅੱਜ, ਕਾਲ ਦੀ ਫਾਸੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਸੱਤ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਪਾਸ ਹੋਣਗੇ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦਯ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ। ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ, ਬਿਨਾ ਆਦਰ ਦੇ, ਜਗਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣਗੇ; ਤੇ ਮਹੋਦਯਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੁਰਾ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇਗਾ, ਨਿਰਦਯ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਰਹੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਮਹੋਦਯਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਾਭਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਕਹਿ ਉਠੇ: “ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮਕ ਤੇ ਦਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਸਵਰਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਕੁਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਦਰਨੀਯ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਰਾਬਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਯਜਨ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ਜ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਹ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ; ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ; ਹੋਰ ਪੰਡਤ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੀ ਆਸਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।