ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਛਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, “ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਵੀਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?” ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਜਰ ਦੀ ਚੋਟ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਚੀਕ ਪਏ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਵਾਨਰ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ—ਕਹਿੰਦਾ, “ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਰਹੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦੀ—ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਾਮ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਰਥਹੀਣ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਣਚਾਹੀ ਵੈਰਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ, “ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸਲਾਹ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰੀ ਲਾਜ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਵਾ ਫਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਣਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਡਾ ਮਹਾਨ ਵੀਰ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੋ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?” ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ, “ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਹਾਦਰ ਬਾਣ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਖਚਚਰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਰਹੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ; ਮੈਂ ਖੁਦ ਜੰਗ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਡਾ ਦਿਆਂਗਾ।” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਅਜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਢੇਰ ਕਰਾਂਗਾ।” ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਛਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤਿਕਾਇਆ ਭੀ ਜੰਗ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, “ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਾਂ!” ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉੱਚੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਗੱਜਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਚੌਥੀ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਹੀਰੋ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਵਣ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਾਏ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਸਤ ਅਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸਿਕਤ, ਇਹ ਛੇ ਮਹਾਨ ਰਾਛਸ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ, ਨਿਕਲ ਪਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਅਤਿਕਾਇਆ, ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਮਹੋਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ—all—ਨਸੀਬ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਥੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਤੇ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤੂਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਹ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ, ਉਲਕਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਮੁਕੁਟਾਂ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਆਪਣੇ ਰੌਣਕਦਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅਤਿਕਾਇਆ, ਜੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਵਧੀਆ ਥਾਂਬਾ, ਤੂਣੀਆਂ, ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧੇ।