ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਹੈਂ, ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਯਜਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਏ ਰਾਜਨ।" "ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਲੱਭਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੰਤ ਜਨੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਨੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਜਾਵੇਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਰਾਜਾ ਸਚਮੁਚ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ: ਉਹ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਿਆਹ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ, ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਰਗੜੇ ਹੋਏ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅਤਿ ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ ਸੀ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਚਲ ਪਿਆ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਦਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਏ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਦਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਏ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ?" "ਏ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਏ ਦਇਆਲੂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਸੌ ਯਜਨਾਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਨਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ਨਾਂ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਯਜਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।" "ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੇਰੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਚਰਿਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਗ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਭਾਗ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ, ਏ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ।" "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦੇ।" ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਉਨੰਜਾਹਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਉਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਏ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਬੇਟਾ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ਰਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ।" "ਮੈਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਹਨ, ਸੱਦਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ, ਰਾਜਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰੇਂਗਾ। ਜੋ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਕਉਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਰਨ ਲਈ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਲਿਆਓ। ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿਓ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।" ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵੀ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤਪੋਬਲ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੁਜਾਤੀ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ) ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਆ ਗਏ, ਸਿਰਫ ਮਹੋਦਯਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। "ਸੁਣ, ਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ: ਚੰਡਾਲ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਕਿਵੇਂ ਯਜਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਦੇਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ?" ਇਹ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਹੋਦਯਾ ਵਾਲੇ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ: "ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਤੋਚਦੇ ਹਨ।