ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਨਰ ਜਦੋਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬੇੜੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਮਨੋਂ-ਮਨੋ ਉਲਝੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਜਰ-ਧਾਰੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ — ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ — ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਮਾਰੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਜਦੋਂ ਭਾਲਾ ਉਡਦਿਆਂ ਆਇਆ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਕਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਸ ਮਾਰੇ ਅੰਗਦ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਵਾਨਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਸੀ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉੱਡ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਚੁੱਕੀ। ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਵਾਨਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਾ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੂੰ ਮਹਾਂਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।" "ਇਸ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਆਮ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਹਮਲਾ ਇਕੱਲਾ ਸਹਿ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ!" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸ਼ੂਰ-ਭਰਿਆ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੋਤਾ ਤੇ ਅਰਕ ਦੀ ਧੂੜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਜਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਾਨਰ!" ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ; ਪਹਾੜ, ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਉਹ ਪਹਾੜ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੀਰ-ਚੀਰ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਲੱਗਣ 'ਤੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਗਰਜਿਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਵਾਨਰ-ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼, ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਭਾਲਾ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਲੋਹਾ-ਭਾਲਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰ ਦਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੁਟਣ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਲਾ ਤੋੜੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਰਜ-ਗਰਜ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ; ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਕੀਤੀ, ਭਾਲਾ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਲਾ ਤੋੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਆਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਰਾਜਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਲੰਕਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਅਚੰਭਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ; ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੱਖਾ ਹਵਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵੱਡੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੜੀ ਜਾਣ 'ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਸੋਚਿਆ: "ਜੇ ਇਹ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ, ਰਾਮ ਸਮੇਤ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇधर-ਉਧਰ ਭੱਜਦੇ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹਨੁਮਾਨ, ਹਵਾ-ਪੁੱਤਰ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: "ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇੰਝ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" "ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂ, ਤੇ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਛੁੜਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" "ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਛੁਟ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਜੰਗੀ ਹਮਲੇ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਮਾਰੇ, ਨਾਲ।" "ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਸ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੇਗਾ।" "ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਂਆਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਛੁੜਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਇਜ਼ਤ ਦਾ ਘਾਟ ਹੋਵੇਗਾ।