ਜਦੋਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਧੁਮਕੇਤੂ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਹਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਹੁਣ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਤੇ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਮੌਤ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਾੜ ਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਗੜੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਹੁਣ ਟੁੱਟ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਰ ਗਈ। ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜੋ ਆਪ ਵੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਗੱਜਣ ਚਮਕਦੜ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਈ ਵਾਨਰ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗਦਾ ਫੜਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਨਿਆਂ ਦਾ ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਥੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਠਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੰਭਕਰਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗੱਜਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਤੱਕ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਯ ਸੀ—ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਨਲ, ਨੀਲ, ਗਵਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਧਾਰਨ ਵਾਨਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ? ਦੋਸਤੋ, ਵਾਪਸ ਆਓ! ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇੰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੜਾਈ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਰ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਡਰ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਵਾਪਸ ਆਓ, ਵਾਨਰੋ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਜੁਟਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦਰੱਖਤ ਫੜੇ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਲਾਏ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਸੁੱਟੇ, ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਹਲ ਵੀ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਪੱਥਰ ਲੱਗੇ ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ। ਹੁਣ ਕੁੰਭਕਰਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਾ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਨਰ ਸੇਨਾਪਤੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ-ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹੋਣ। ਵਾਨਰ ਭੱਜਦੇ ਅਤੇ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸੂਰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਵਾਪਸ ਭੱਜ ਪਏ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲੁਕ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਭਾਲੂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਕੁਝ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੁਕ ਗਏ, ਕੁਝ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਖੜੇ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ; ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਰਹਿ ਗਏ, ਕੁਝ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ, “ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ! ਆਓ, ਲੜਾਈ ਕਰੀਏ! ਵਾਪਸ ਆਓ, ਵਾਨਰੋ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਵੀ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਵਾਪਸ ਆਓ! ਕੇਵਲ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਵਿਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋ—ਹੁਣ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਆਮ ਵਾਨਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ? ਸਚਮੁੱਚ, ਜੋ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਮਹਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਗਈਆਂ? ਡਰਪੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਕੇਵਲ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲੋ, ਡਰ ਛੱਡੋ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਈਏ, ਜਿੰਦਗੀ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈ ਕੇ ਹੀਰੋਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਧਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੱਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਜਾਨ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਨੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਲੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।” ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਨਾਇਕ ਅੰਗਦ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਾਂ—ਆਓ, ਜਾਨ ਬਚਾਈਏ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਭੀਮ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ, ਅੰਗਦ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਮੁੜ ਗਏ। ਅੰਗਦ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਸੇਨਾਪਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।